Awers pocztówki przedstawiającej zdjęcie na którym znajduje się część Zamku Królewskiego na Wawelu. Wzgórze Wawelskie w Krakowie było zamieszkane już w środkowym paleolicie, natomiast na przełomie VIII i IX w. stał się jednym z ośrodków władzy plemienia Wiślan, których ziemie razem z Krakowem w X w. weszły w skład państwa polskiego. Z tego czasu datują się pozostałości najstarszych obiektów murowanych na wzgórzu, m.in. rotundy pw. Najświętszej Marii Panny, później pw. św. św. Feliksa i Adaukta. W trakcie badań archeologicznych odnaleziono również relikty kilku kościołów i obiektów mieszkalnych. Po utworzeniu w 1000 r. biskupstwa krakowskiego, rozpoczęto tu budowę katedry, której wygląd nie jest znany. Na przełomie 1038 i 1039, gdy Kraków stał się stolicą Polski, rozpoczęto nowe szeroko zakrojone inwestycje, w tym m.in. budowę nowej katedry, z której zachowała się krypa św. Leonarda, kościoła św. Gereona (prawdopodobnie pełniący funkcję kaplicy pałacowej), kościoła św. Michała, sali o 24 słupach (zachowane relikty, prawdopodobnie palatium książęce). Kolejne duże prace budowlane rozpoczęto w XIV w. z inicjatywy Władysława Łokietka i kontynuowano w XV w. za czasów Kazimierza Wielkiego. Zbudowano wówczas istniejącą do dzisiaj katedrę w stylu gotyckim, przebudowano i rozbudowano wczesnogotycki zamek, stworzono system obronny z licznymi basztami. Wzniesiono również liczne budowle służące duchowieństwu, urzędnikom i rzemieślnikom. W latach 1507-1536 z inicjatywy Zygmunta Starego podjęto gruntowną przebudowę siedziby królewskiej w stylu renesansowym. Pracami kierowali włosi Bartolomeo Berrecci i Franciszek Florentczyk, a później Benedykt Sandomierzanin. Z tego czasu pochodzi krużgankowy trzykondygnacyjny dziedziniec zamku oraz wystrój wnętrz (m.in. Sali Poselskiej). W tym też czasie zbudowano przy katedrze Kaplicę Zygmuntowską, będącą mauzoleum ostatnich Jagiellonów, jedno z najwybitniejszych dzieł renesansu w Europie poza Włochami. W późniejszym czasie dokonywano mniejszych przebudów oraz doposażano kościół katedralny, przebudowując również kaplice. Liczne zniszczenia i przeróbki pociągnęło za sobą utworzenie w dawnej siedzibie królewskiej koszar wojska austriackiego po pierwszym rozbiorze. Rozebrano niektóre kościoły, zamurowano renesansowe krużganki, w późniejszym okresie zbudowano gmachy szpitala wojskowego. Zmodernizowano również i rozbudowano system fortyfikacji wzgórza. W tym czasie w katedrze odbyły się pogrzeby dwóch bohaterów narodowych: Józefa Poniatowskiego i Tadeusza Kościuszki. Przez cały okres zaborów trwały próby odzyskania zabudowań przez Polaków, co udało się w 1905 r. Możliwe było wtedy rozpoczęcie szeroko zakrojonych prac konserwatorskich, którymi kierowali Zygmunt Hendel, a później Adolf Szyszko-Bohusz. W latach 1904-1907 Stanisław Wyspiański opracował projekt zabudowy wzgórza, nazwany Akropolis. Zakładał on umieszczenie na Wawelu siedzib najważniejszych instytucji państwowych oraz Muzeum Narodowego, Akadmii Umiejętności i Kurii Biskupiej. W dwudziestoleciu międzywojennym, tuż po odzyskaniu niepodległości, polskie władze centralne uznały wawelski zamek za gmach reprezentacyjny Rzeczypospolitej do użytku Naczelnika Państwa, a następnie dla Prezydenta RP. W okresie II wojny światowej zamek stanowił siedzibę Gubernatora Hansa Franka. W 1978 r. zespół zabytkowy na Wawelu wraz ze Starym Miastem oraz Kazimierzem umieszczono na liście światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Obecnie zamek pełni funckje muzealne jako Zamek Królewski na Wawelu - Państwowe Zbiory Sztuki. awers [Kraków. Wawel.] pocztówka image/jpeg 1930 ca Międzynarodowe Centrum Zarządzania Informacją